Cập nhật theo quy định áp dụng từ ngày 01/07/2026

Một trong những vấn đề doanh nghiệp thường gặp là khách hàng chuyển tiền trước nhưng chưa biết có phải lập hóa đơn ngay hay không.

Điểm cần lưu ý: không phải cứ nhận tiền là phải lập hóa đơn, nhưng cũng không phải cứ ghi “đặt cọc” trên hợp đồng thì được xem là tiền đặt cọc.

Việc xác định thời điểm lập hóa đơn phải căn cứ vào bản chất thực tế của khoản tiền và loại giao dịch.

1. Đặt cọc – có thể chưa phải lập hóa đơn

Theo Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015, đặt cọc là việc một bên giao cho bên kia một khoản tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng.

Từ ngày 01/07/2026, đối với tiền đặt cọc đúng bản chất theo quy định của Bộ luật Dân sự để bảo đảm thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp không phải lập hóa đơn tại thời điểm nhận tiền đặt cọc.

Khi hợp đồng được thực hiện, khoản tiền đặt cọc có thể được hoàn trả hoặc cấn trừ vào nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận của các bên.

Lưu ý: Hợp đồng cần thể hiện rõ mục đích đặt cọc và cách xử lý tiền cọc khi hợp đồng được thực hiện, vi phạm hoặc chấm dứt.

---

2. Tạm ứng hoặc thanh toán trước – phải xem bản chất giao dịch

Nếu khoản tiền khách hàng chuyển trước thực chất là tiền thanh toán cho dịch vụ, không phải tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng, thì không thể chỉ gọi tên là “đặt cọc” để trì hoãn việc lập hóa đơn.

Đối với hoạt động cung cấp dịch vụ, trường hợp doanh nghiệp thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp dịch vụ, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm thu tiền; ngoại lệ là tiền đặt cọc đúng bản chất nêu trên.

Do đó, doanh nghiệp cần phân biệt rõ:

---

3. Bán hàng hóa không áp dụng máy móc quy định của dịch vụ

Đối với bán hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn về nguyên tắc là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phụ thuộc việc người mua đã thanh toán hay chưa.

Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định trước giao dịch của mình là:

Hàng hóa – Dịch vụ – Xây dựng/lắp đặt – Bất động sản

trước khi xác định thời điểm lập hóa đơn.

---

4. VERION KHUYẾN NGHỊ DOANH NGHIỆP KIỂM TRA 4 NỘI DUNG

Trước khi nhận tiền hoặc lập hóa đơn, doanh nghiệp nên kiểm tra:

① Khoản tiền là đặt cọc, tạm ứng hay thanh toán trước?

② Hợp đồng quy định khoản tiền đó dùng để làm gì?

③ Bản chất thực tế của giao dịch có phù hợp với tên gọi trong hợp đồng không?

④ Loại hàng hóa, dịch vụ có quy định riêng về thời điểm lập hóa đơn không?

Đặc biệt lưu ý

Tên gọi “đặt cọc” không quyết định bản chất pháp lý của khoản tiền.

Nếu doanh nghiệp ghi là “đặt cọc” nhưng thực tế đó là khoản thanh toán trước cho hàng hóa, dịch vụ thì vẫn phải xác định thời điểm lập hóa đơn theo bản chất giao dịch và quy định pháp luật, không chỉ căn cứ vào tên gọi trên hợp đồng.

---

VERION – ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

Từ ngày 01/07/2026, quy định về hóa đơn có những điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Hiểu đúng bản chất giao dịch – lập đúng thời điểm – chuẩn hóa hợp đồng – kiểm soát chứng từ sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro về hóa đơn và thuế.

VERION – UY TÍN – CHÍNH XÁC – BỀN VỮNG

Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin chuyên môn. Khi áp dụng vào từng giao dịch cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu hợp đồng, bản chất nghiệp vụ và quy định pháp luật có liên quan.

Căn cứ chính: Nghị định 254/2026/NĐ-CP, đặc biệt Điều 9; Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015. Nghị định 254/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 30/06/2026 và có hiệu lực từ 01/07/2026.